Boyun fıtığı nedir?
Boyunda yedi omur ve bunların arasında darbe emici diskler bulunur. Diskin dış halkası yırtıldığında içindeki çekirdek dışarı taşar ve ya kola giden sinir köküne ya da omuriliğin kendisine baskı yapar. Bu tabloya boyun fıtığı, tıbbi adıyla servikal disk hernisi denir.
En sık beşinci ve altıncı (C5-C6) ile altıncı ve yedinci (C6-C7) boyun omurları arasında görülür. Boyun, başın ağırlığını taşırken sürekli hareket halinde olduğu için bu seviyeler en fazla yüke maruz kalan bölgedir.
Belirtileri
Sinir kökü sıkıştığında
- Boyun ve kürek kemiği çevresinde ağrı
- Omuzdan kola, bazen parmaklara kadar inen keskin ağrı
- Belirli parmaklarda uyuşma ve karıncalanma
- Kolu kaldırmada, dirseği bükmede veya kavramada güçsüzlük
Omurilik sıkıştığında (miyelopati)
- Düğme iliklemek, yazı yazmak gibi ince işlerde zorlanma
- Ellerde beceriksizlik, elindekini düşürme
- Yürürken dengesizlik, bacaklarda sertlik
- İleri durumlarda idrar kontrolünde bozulma
Miyelopati sinsi ilerler ve ağrı olmadan da başlayabilir. Omurilik hasarı zamanla kalıcı hale gelebildiği için bu belirtiler fark edildiğinde beklemeden değerlendirme yapılmalıdır.
Nedenleri
Yaşa bağlı disk yıpranması en önemli nedendir. Uzun saatler boyun öne eğik çalışmak, telefon ve bilgisayar başında kötü duruş, ağır yük taşıma, trafik kazası gibi ani zorlanmalar ve sigara riski artırır. Çoğu zaman diske ek olarak omur kenarlarında kemik çıkıntıları da gelişir ve sinir kanalını daraltır.
Tanı
Muayenede boyun hareketleri, kollardaki refleksler, kas gücü, his dağılımı ve el becerileri tek tek değerlendirilir. Tanıyı kesinleştiren tetkik boyun MR'ıdır. Omurganın duruşu ve stabilitesi için röntgen, sinir hasarının derecesini ölçmek ya da karpal tünel sendromu gibi el bileği kaynaklı sorunlardan ayırmak için EMG istenebilir.
Ameliyatsız tedavi
Sinir kökü basısına bağlı kol ağrısı olan hastaların çoğu ameliyatsız iyileşir. İlk haftalarda ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlar, kısa süreli boyunluk kullanımı, ardından fizik tedavi ve boyun kaslarını güçlendiren egzersizler uygulanır. Çalışma ortamının düzenlenmesi, ekranın göz hizasına alınması ve uyku pozisyonu da iyileşmede önemli rol oynar.
Ameliyat seçenekleri
İlerleyen güç kaybı, miyelopati belirtileri ya da haftalarca süren ve tedaviye yanıt vermeyen şiddetli kol ağrısı varsa ameliyat gündeme gelir.
Önden diskektomi ve füzyon (ACDF)
Boynun ön tarafından, cilt kıvrımına denk gelen küçük bir kesiyle girilir. Mikroskop altında fıtıklaşmış disk ve sinire bası yapan kemik çıkıntıları temizlenir. Boşalan disk aralığına bir kafes yerleştirilir ve iki omurun zamanla kaynaşması sağlanır. Boyun fıtığında en sık uygulanan ve sonuçları en iyi bilinen yöntemdir.
Servikal disk protezi
Uygun seçilmiş, genellikle genç ve omurgası sağlıklı hastalarda çıkarılan diskin yerine hareketli bir protez konur. Böylece o seviyedeki hareket korunur.
Arkadan foraminotomi
Fıtık yanda ve sadece sinir köküne bası yapıyorsa, boynun arka tarafından sinir çıkış deliği genişletilerek sıkışma giderilebilir.
Birden fazla seviyede ileri daralma veya omurga kanalını sıkıştıran omurga tümörleri gibi farklı nedenler söz konusuysa ameliyat planı buna göre genişletilir.
Ameliyat sonrası
Hastalar genellikle ameliyatın akşamı ayağa kalkar ve bir iki gün içinde taburcu olur. Kol ağrısı çoğu zaman erken dönemde belirgin şekilde azalır. İlk günlerde yutkunurken hafif zorlanma veya ses kısıklığı olabilir, bunlar genellikle kendiliğinden geçer. Masa başı işlere birkaç hafta içinde dönülür. Ağır yük ve temaslı sporlar için kemik kaynaşmasının ilerlemesi beklenir.
Sık sorulan sorular
Boyun fıtığı ameliyatı riskli mi?
Boyun ameliyatları deneyim gerektiren ameliyatlardır. Tecrübeli ellerde ve mikroskop altında yapıldığında komplikasyon oranı düşüktür. En sık görülen geçici yutma güçlüğü ve ses kısıklığıdır.
Boyun fıtığı felç yapar mı?
Fıtık omuriliğe ciddi bası yapıyorsa ve uzun süre tedavisiz kalırsa kollarda ve bacaklarda kalıcı güç kaybına yol açabilir. Bu yüzden elde beceriksizlik ve yürüme dengesizliği gibi miyelopati belirtileri önemsenmelidir.
Boyun fıtığı ameliyatından sonra boyun hareketi kısıtlanır mı?
Tek seviyelik füzyonda boyun hareketindeki kayıp çoğu hasta tarafından hissedilmez. Hareketi korumak önemliyse uygun hastalarda disk protezi seçilebilir.
Boyun fıtığı ile boyun düzleşmesi aynı şey mi?
Hayır. Boyun düzleşmesi, boyun omurgasının normal eğriliğinin azalmasıdır ve çoğu zaman kas spazmına bağlıdır. Boyun fıtığı ise disk dokusunun taşarak sinire veya omuriliğe bası yapmasıdır.
Hangi yastık boyun fıtığı için uygundur?
Başı omuz hizasında tutan, çok yüksek veya çok alçak olmayan bir yastık önerilir. Yüzüstü yatmaktan kaçınılmalıdır.
Bu sayfa Op. Dr. Salih Şahin tarafından hazırlanmıştır. Son güncelleme: 23 Eylül 2026. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz.